Đại dịch COVID-19 trở thành tiền đề để thúc đẩy những hoạt động tái quan sát và tái đánh giá hệ thống giáo dục đại học trên toàn cầu được thực hiện triệt để hơn. Ở nhiều thời điểm, những hoạt động này mang tới những cuộc tranh luận mới về mục đích của giáo dục đại học, với chủ đề trải dài từ “sự cam kết đối với dịch vụ công của các trường đại học” cho tới “liệu những điều chỉnh về mặt thể chế tại các trường đại học có thay đổi cách giáo dục ở bậc đại học hay không”.

Nhưng, bản thân sinh viên nghĩ gì về mục đích thực sự của trường đại học? Vào năm 2017 – 2018, Achala Gupta – nhà nghiên cứu Xã hội học tại Đại học Surrey (Anh Quốc) – và các đồng nghiệp đã thực hiện khảo sát với 295 sinh viên đến từ 6 quốc gia châu Âu khác nhau — Đan Mạch, Anh, Đức, Ireland, Ba Lan và Tây Ban Nha — về điều mà họ tin là mục đích của việc học đại học. Những phản hồi từ họ đã thắp sáng một tương lai đầy hứa hẹn cho nền giáo dục đại học châu Âu.

Nghiên cứu này, với vai trò là một phần của dự án Eurostudents, tìm hiểu về những cách hiểu của sinh viên đại học về mục tiêu của giáo dục đại học. Đối với nhiều sinh viên, giáo dục đại học mang ba chức năng cụ thể: cơ hội có việc làm tử tế, cơ hội được phát triển bản thân, và cơ hội được góp phần cải thiện xã hội.

Song, tồn tại những biến động thú vị giữa các góc nhìn khác nhau của những sinh viên này, và những biến động ấy lại thường tương quan với số tiền họ phải chi trả cho việc học đại học.

Nấc thang sự nghiệp

Ý kiến phổ biến nhất về mục đích của giáo dục đại học mà sinh viên nói đến là để chuẩn bị bản thân trước khi bước chân vào thị trường lao động. Nhiều sinh viên cho biết, bằng cấp là điều rất cần thiết nếu họ muốn tránh những công việc phổ thông đòi hỏi kỹ năng thấp. Tuy vậy, cũng có nhiều sinh viên cho rằng chỉ bằng Cử nhân là không đủ cho những vị trí đòi hỏi chuyên môn và kỹ năng cao. 

Tại đây, chúng ta thấy được sự chuyển dịch trong cái nhìn về giáo dục đại học, khi điều từng là một khoản đầu tư để tiến đến tầng lớp xã hội cao hơn giờ đây được coi là bảo hiểm chống lại sự thoái trào của xã hội.

Một sinh viên tại Anh nói: “Tôi không nghĩ chúng tôi có nhiều lựa chọn. Nếu tôi muốn có một công việc tử tế trong xã hội bây giờ, tôi cần đi học đại học. Bởi nếu tôi không làm thế, sẽ chẳng ai để mắt đến tôi.”

Giữa các quốc gia khác nhau cũng tồn tại những khác biệt. Niềm tin rằng giáo dục đại học đóng vai trò như một sự chuẩn bị cần thiết cho thị trường lao động được ghi nhận mạnh mẽ nhất tại ba trong tổng sáu quốc gia mà chúng tôi khảo sát, đều là nơi sinh viên cần có những khoản góp tài chính cá nhân rất lớn cho việc đi học: Anh, Ireland và Tây Ban Nha.

Phát triển bản thân

Các sinh viên tham gia nghiên cứu cũng đưa ra góc nhìn về việc phát triển và làm giàu cho bản thân. Câu trả lời này được ghi nhận tại cả 6 quốc gia, trong đó có Anh — nơi nền giáo dục đại học vốn đã thị trường hoá sâu sắc. Tại những đất nước như vậy, nền giáo dục đại học được xây dựng như một thị trường đầy cạnh tranh, nơi sinh viên trả học phí và được bảo hộ bởi luật về quyền lợi của người tiêu dùng, và các chỉ số, các bảng xếp hạng trở thành mục tiêu để các cơ sở giáo dục đại học cạnh tranh lẫn nhau.

“Tôi nhìn nhận bản thân như… một bông hoa nở rộ qua quá trình học đại học. Và lý do tôi sử dụng những màu khác nhau ở những cánh hoa khác nhau, là bởi tôi nghĩ rằng… tôi không chỉ học được những kiến thức về điều dưỡng, mà còn học được về chính mình trong khi học những kỹ năng xã hội.” (Một sinh viên Đan Mạch)

“Tôi đã làm một ngôi nhà. Tôi nghĩ nó khá lý tưởng, ngôi nhà ấy. Chúng được làm với tỷ lệ hoàn hảo, nhìn giống trong phim hoạt hình, tôi nghĩ những phần khác nhau của ngôi nhà khá lớn đại diện cho cách tôi nhìn nhận bản thân như một cá thể độc lập, một người trẻ trưởng thành bước vào cuộc sống độc lập của riêng mình, một người có lý tưởng rõ ràng về ý nghĩa của sự trưởng thành và ý nghĩa của việc sống một mình.” (Một sinh viên Anh)

Nhiều sinh viên nhấn mạnh cách họ đang “trưởng thành” qua những kiến thức họ nhận được. Một số sinh viên khác lại đặt sức nặng trong những khía cạnh của việc học tập “mở” mà họ đang trải nghiệm từ khi theo đuổi bằng đại học. Những trải nghiệm ấy bao gồm cả việc được tiếp xúc với những nhóm người đa dạng hơn trước, và việc có một cuộc sống độc lập hơn.

Các sinh viên tại Đan Mạch, Đức và Ba Lan nói nhiều về kiểu phát triển này — điều chủ yếu diễn ra ngoài lớp học — hơn các sinh viên từ các nước còn lại. Đáng chú ý, tại các quốc gia này, sinh viên cần phải đóng góp về mặt tài chính ít hơn vào việc chi trả cho tấm bằng đại học. Khi mục đích này được đề cập bởi các sinh viên Anh, chúng thường đi liền với trải nghiệm về cuộc sống độc lập.

Đóng góp cho phát triển xã hội

Sinh viên tại cả 6 quốc gia đều nói về cách mà giáo dục đại học có thể cải thiện xã hội họ đang sống. Ý này được nhắc đến nhiều nhất bởi các sinh viên từ Đan Mạch, Đức và Ba Lan – nơi sinh viên nhận được sự hỗ trợ tốt hơn từ chính phủ để giảm bớt gánh nặng tài chính cá nhân đối với việc học đại học.

Các sinh viên thường nói về sự đóng góp của họ tới xã hội bằng việc học đại học qua ba cách: đóng góp vào một xã hội tươi sáng hơn, tạo ra một xã hội công bằng và sâu sắc hơn, và giúp đất nước của họ trở nên cạnh tranh hơn trên trường quốc tế.

Một sinh viên Ba Lan nói: “[Giáo dục đại học rất quan trọng cho việc] tạo ra một xã hội có tính trách nhiệm và công bằng cao hơn… Một xã hội không mù quáng bước đi theo đường mòn được chỉ.”

Một sinh viên Đan Mạch cũng đề cập: “Chúng tôi là một đất nước nhỏ bé, chúng tôi cần phải làm tốt… Chúng tôi cần phải làm tốt hơn nữa, bởi thế giới này có rất quá nhiều người… chúng tôi cần làm việc chăm chỉ hơn nữa để cạnh tranh với họ.”

Chỉ có sinh viên Đan Mạch và sinh viên Ireland nói về khả năng cạnh tranh quốc gia theo cách này. Điều này có thể lý giải bởi những yếu tố đặc thù về địa chính trị và kinh tế, cụ thể là cả hai quốc gia đều có kích thước nhỏ khi so sánh với những người hàng xóm cùng châu lục, cả về diện tích và cấu trúc thị trường lao động của họ. 

——————————

Sẽ không bất ngờ khi chúng ta thấy rằng, rất nhiều sinh viên ở khắp châu Âu tin rằng mục tiêu then chốt của việc học đại học là để trang bị những kinh nghiệm và kỹ năng cần thiết cho việc bước chân vào thị trường lao động, bởi đây cũng chính là thông điệp phổ biến được tuyên truyền bởi chính phủ các nước. 

Song, nghiên cứu trên cũng cho thấy rằng sinh viên có những góc nhìn rộng hơn rất nhiều. Họ nhìn nhận giá trị của việc học đại học ở việc quảng bá những tương tác dân chủ cấp thiết, với những đích đến mang tính tập thể nhiều hơn tính cá nhân. 

Sự khác biệt giữa các quốc gia mà chúng ta đã phân tích cũng là dấu hiệu của sự khác biệt nguồn lực đang tồn đọng xuyên suốt châu lục, điều có thể ảnh hưởng đến cách hiểu của các sinh viên về giáo dục đại học.

Dịch từ LSE Blog

Bài viết Mục đích của đại học: Liệu có nằm ở số tiền bạn cần bỏ ra? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày ADuBiz.

Những báo cáo mới nhất cho thấy: Trí tuệ nhân tạo (AI) là “chuẩn mực mới” mà các trường Đại học cần dựa vào đó để cải thiện những chính sách tuyên truyền thông tin của mình.

“Việc sử dụng Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence – AI) ngày một phổ biến trong giáo dục đại học có thể khiến sinh viên phải đặt câu hỏi về chất lượng và giá trị của những tri thức họ được tiếp nhận.” – Một nghiên cứu về chủ đề này đã lên tiếng cảnh báo. 

Theo báo cáo khảo sát sinh viên về AI toàn cầu của Hội đồng Giáo dục Số (DEC) năm 2024 với hơn 3800 sinh viên đến từ 16 quốc gia khác nhau trên thế giới, có đến hơn một nửa (55%) tin rằng sự lạm dụng AI trong hoạt động giảng dạy đã làm mất đi ý nghĩa của “giáo dục”, và 52% cho rằng hiện tượng này cũng đã ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả học tập của họ. Khảo sát cũng chỉ ra rằng những lớp học được lập ra và đứng lớp bởi AI cũng nhận được cái nhìn kém tích cực hơn của sinh viên, khi chỉ 18% những người trả lời khảo sát cho rằng những lớp này có giá trị hơn mô hình lớp học truyền thống.

Báo cáo này chỉ ra: “Sinh viên không muốn trở nên quá phụ thuộc vào AI, và họ cũng không muốn các giáo sư của mình phụ thuộc vào nó. Hầu hết sinh viên đều muốn AI được đưa vào chương trình giảng dạy, nhưng cũng nhận thức được những nguy cơ khi quá phụ thuộc vào nó.”

Dù vậy, số lượng sinh viên thừa nhận sử dụng công nghệ này vẫn là con số lớn. Khoảng 86% sinh viên được khảo sát cho biết họ “thường xuyên” sử dụng các nền tảng như ChatGPT trong quá trình học của mình, 54% cho biết họ sử dụng những công cụ này hàng tuần, và 24% sử dụng để viết bản thảo đầu tiên của các bài luận được giao. Danny Bielik, Chủ tịch Hội đồng Giáo dục Số (DEC), tin rằng con số này sẽ tiếp tục tăng lên không ngừng trong tương lai. 

Ông cho biết, nhiều sinh viên lo lắng khi thừa nhận đã sử dụng AI trong bài luận của mình, do cái nhìn thiếu tích cực từ cộng đồng xung quanh cũng như việc họ thiếu chắc chắn về khả năng AI được trường đại học chấp nhận khi theo khảo sát, 86% sinh viên nói rằng họ không hoàn toàn biết rõ các chính sách về AI của trường đại học mà mình đang theo học. Đồng thời ông Bielik cũng khẳng định, sinh viên đang nhận được quá nhiều luồng thông tin mâu thuẫn với nhau, qua đó nhấn mạnh sự cấp thiết của việc truyền đạt thông tin hiệu quả giữa các đối tượng là sinh viên, nhân sự và hệ sinh thái rộng lớn nói chung của trường đại học. 

“Sự truyền đạt thông tin này thường chỉ diễn ra ở cấp độ các giảng viên. Bởi vậy, sinh viên có thể rơi vào tình trạng mà họ học lớp của giảng viên này, được nghe về những gì nên làm và không nên làm liên quan đến các công cụ AI, sau đó khi học lớp của Khoa khác lại nghe được những điều hoàn toàn trái ngược.” Ông Bielik chỉ ra.

Báo cáo cũng được đưa ra trong bối cảnh các trường đại học đều đẩy mạnh nỗ lực “quét” AI trong các bài luận của sinh viên, khi “AI soạn thảo” ngày càng trở nên phổ biến. Turnitin tuyên bố 11% trong 200 triệu bài luận mà họ nhận được có tỷ lệ viết bởi AI từ 20% trở lên; một nghiên cứu khác cũng cho biết các đáp án trong bài kiểm tra do AI soạn thảo mà các công cụ không thể “quét” ra cũng đạt được điểm số cao hơn so với đáp án của sinh viên bình thường. Cũng trong bản khảo sát, 52% sinh viên tham gia cho biết họ cảm thấy mình thiếu kiến thức và kỹ năng về AI, và họ kỳ vọng được đào tạo về công cụ này trong chương trình học của mình. Do vậy, việc đào tạo nhân sự của các trường đại học về AI là một “kỳ vọng cơ bản”, trước khi đưa việc đào tạo công cụ này cho sinh viên vào các chương trình học. Báo cáo cho biết, “Việc ứng dụng và sử dụng AI trong giáo dục đang dần trở thành chuẩn mực mới, và các trường đại học cần phải hành động để đảm bảo họ có những phương pháp và sự chuẩn bị phù hợp để thúc đẩy tích hợp AI vào bộ máy vận hành.”

“Sinh viên cũng bối rối như chúng ta.” Ông Bielik nói. “Truyền đạt thông tin không chỉ là viết ra một loạt chính sách rồi đăng chúng lên website của trường; ta cần nhiều hơn thế.”

Dịch từ Times Higher Education

Bài viết Quá phụ thuộc vào AI: Nỗi lo của sinh viên về tương lai mất giá của tấm bằng Đại học đã xuất hiện đầu tiên vào ngày ADuBiz.

Phản biện đồng nghiệp, hay còn gọi là bình duyệt, không chỉ giúp duy trì chất lượng và sự toàn diện của các văn bản khoa học, mà còn là chìa khóa cho sự phát triển của các nhà nghiên cứu. Bên cạnh việc mang tới những cơ hội để theo kịp những nghiên cứu gần nhất và trau dồi kỹ năng phân tích phê bình, việc viết bình duyệt còn giúp bạn nhìn ra các sai sót phổ biến trong các bài nghiên cứu và nâng cao cơ hội trở thành một tác giả thành công trong lĩnh vực công bố. Jo Wilkinson – Quản lý Truyền thông tại Publons – đã đặt câu hỏi cho một nhóm các nhà nghiên cứu: Làm thế nào để họ đảm bảo sự nghiêm ngặt và tính chặt chẽ của một bài bình duyệt? Câu trả lời của họ được tổng hợp thành 12 bước dưới đây, phù hợp với cả những người viết bình duyệt lần đầu và những người muốn trau dồi kỹ năng viết của mình.

Viết một bài bình duyệt không phải chuyện đơn giản. Khi đặt bút viết những dòng đầu tiên trong bài đánh giá, bạn đang mang theo trọng trách bảo vệ độc giả khỏi những thông tin sai lệch, đồng thời hỗ trợ họ khai phá những đột phá mới đáng công nhận trong các nghiên cứu. Cũng vào lúc này, bạn cần phải có những lời đánh giá mang tính xây dựng đối với nghiên cứu của những đồng nghiệp, mà bạn biết rõ rất nhiều trong số đó là kết tinh của máu, mồ hôi, nước mắt và hàng năm trời gian khổ của họ.

Dù vậy, quá trình bình duyệt cũng không nhất thiết phải trở nên khó khăn hay căng thẳng – hoặc, khiến bạn cảm thấy bản thân thật thất bại làm sao. Đây là một quá trình có tính cấu trúc chặt chẽ; bạn càng làm nhiều, bạn càng có thể học hỏi và cải thiện kỹ năng của mình, và thời gian qua đi, bạn sẽ ngày càng quen thuộc và tự tin với nó.

Bình duyệt không chỉ giúp duy trì chất lượng và sự toàn diện của các bản thảo trong lĩnh vực của bạn, mà nó còn là một công việc quan trọng trong sự phát triển của bạn với tư cách là một nhà nghiên cứu. Đây cũng là một cách tuyệt vời để theo dõi những nghiên cứu mới nhất, gây ấn tượng với biên tập viên của những tạp chí hàng đầu, cũng như trau dồi kỹ năng phân tích, phê bình của chính bạn. Quá trình bình duyệt sẽ dạy bạn cách đánh giá một bản thảo, nhìn ra những sai sót phổ biến trong các bài báo khoa học, và nâng cao cơ hội trở thành một tác giả thành công trong lĩnh vực công bố.

Để phát huy tối đa lợi ích của  quy trình bình duyệt, bạn cần ghi nhớ một vài mẹo và kỹ thuật thực hành cần thiết ngay từ những bước đầu tiên. Trong bài viết này, Jo Wilkinson đã thảo luận với một nhóm các nhà nghiên cứu về câu hỏi: Làm sao để họ đảm bảo sự nghiêm ngặt và tính chặt chẽ của một bài bình duyệt? Câu trả lời của họ được tổng hợp thành 12 bước dưới đây, phù hợp với cả những người viết bình duyệt lần đầu và những người muốn trau dồi kỹ năng viết của mình.

Các nhà nghiên cứu được phỏng vấn đã có kinh nghiệm phản biện 577 bản thảo cho 101 tạp chí khác nhau, đồng thời có mặt trong 7 hội đồng biên tập. Họ bao gồm: Ana Marie Florea, nhà nghiên cứu chính và nhà khoa học cấp cao tại Viện Bệnh lý thần kinh, Heinrich-Heine-Universität Düsseldorf; James Cotter, nhà sinh lý học về hoạt động thể chất và môi trường, đồng thời là Phó Giáo sư tại Trường Giáo dục thể chất, Đại học Otago; và Robert Faff, Giáo sư ngành Tài chính và Giám đốc nghiên cứu tại đại học Queensland.

12 bước để viết một bài bình duyệt

1. Hãy đảm bảo bản thảo này đúng với chuyên môn của bạn.
2. Truy cập trang web của tạp chí và tìm đọc hướng dẫn chi tiết dành cho người phản biện. Hãy kiểm tra xem bản thảo được gửi tới đã được chỉnh sửa phù hợp với format của tạp chí hay chưa, cũng như phần tài liệu tham khảo đã được chuẩn hoá hay chưa (trong trường hợp các biên tập viên chưa thực hiện phần này).
3. Đọc lướt bài báo để nắm được ý tưởng chung. Gạch chân những từ khoá và lập luận đáng chú ý, sau đó tóm tắt thành những ý chính. Những điều này sẽ giúp bạn “tự chỉnh” tư duy theo bài nghiên cứu trong những bước tiếp theo. 
4. Hãy chọn cho mình một nơi thật yên tĩnh, sau đó đọc bản thảo một cách nghiêm túc. Hãy đảm bảo rằng bạn có đọc các bảng biểu, số liệu và tài liệu tham khảo đi kèm. Đồng thời, hãy tự đặt ra những câu hỏi: Bản thảo này có một tiêu đề phù hợp và một câu hỏi nghiên cứu giá trị không? Các bài báo quan trọng then chốt có được tham khảo không? Động lực nghiên cứu của tác giả và ý tưởng đằng sau đó là gì? Các dữ liệu và công cụ đã phù hợp và chính xác chưa? Liệu có điều gì mới không? Tại sao lại là ý tưởng này? Có thể cân nhắc về bản thảo này dưới góc độ nào nữa?
5. Hãy ghi chú lại về những chỉnh sửa lớn (major), vừa phải (moderate) và nhỏ (minor) cần được thực hiện với bài báo này. 
6. Hãy tạo một danh sách để đánh giá dễ dàng hơn. Ví dụ: Những nghiên cứu được tham khảo có thực sự đưa ra các khẳng định như trong bài báo này trình bày không?
7. Hãy đánh giá ngôn ngữ và ngữ pháp của bài báo, đồng thời đảm bảo rằng nó “hợp” với phong cách của tạp chí. Giọng văn đã trôi chảy chưa – giữa các câu chữ có sự liên kết không? Bản thảo đã mạch lạc chưa – những từ ngữ và cấu trúc được sử dụng có chính xác và hiệu quả không?
8. Hãy kiểm tra những công bố trước đó của các tác giả trong bài báo đang được bình duyệt và cả những tác giả trong cùng lĩnh vực nghiên cứu để chắc chắn rằng những kết quả của nghiên cứu này chưa từng được công bố trước đó.
9. Hãy xác nhận rằng không có một sai sót phổ biến nào có trong bài báo.
10. Sau đó, hãy tóm tắt lại những nhận định đó cho biên tập viên (đánh giá tổng quan, ghi nhận đóng góp của nghiên cứu, ưu nhược điểm của nghiên cứu, khả năng được chấp nhận). Bạn cũng có thể thuật lại đóng góp của bản thảo/bối cảnh cho tác giả (nhằm làm rõ rằng bạn có đang có cùng góc nhìn với tác giả hay không), sau đó ưu tiên và đối chiếu những chỉnh sửa lớn và góp ý nhỏ trong bản feedback. Hãy cố gắng tổng hợp những điều này một cách thật logic, nhóm những thứ liên quan lại dưới cùng một tiêu đề, đồng thời đánh số để dễ dàng tham khảo.
11. Hãy đưa ra những gợi ý chỉnh sửa bản thảo cụ thể để qua đó các tác giả có thể dễ dàng hiểu được và làm theo. Nhìn chung, một bài đánh giá hoàn chỉnh sẽ dài khoảng hai đến ba trang (tối đa là bốn trang).
12. Gửi đánh giá của bạn cho biên tập viên.

Gia Linh lược dịch từ LSE Impact Blog

Bài viết Viết bình duyệt (peer review) –  Một quá trình học hỏi và cải thiện: 12 bước thực hiện đã xuất hiện đầu tiên vào ngày ADuBiz.