Khi còn là sinh viên năm nhất vào năm 2010, Russell Bryant được Đại học Temple cấp cho một địa chỉ email @temple.edu cùng cam kết rằng tài khoản này sẽ được duy trì suốt đời. Sau khi tốt nghiệp, Bryant tiếp tục sử dụng địa chỉ này cho hầu hết các dịch vụ cá nhân và nghề nghiệp, từ Apple Pay, Spotify cho đến hóa đơn điện. Thế nhưng, vào cuối năm ngoái, Temple bất ngờ thông báo sẽ ngừng cung cấp quyền truy cập email cho toàn bộ cựu sinh viên đã tốt nghiệp hơn một năm. Đối với Bryant, hiện là một luật sư bất động sản, đây là một cú sốc. Sau hơn 15 năm gắn bó, địa chỉ email trở thành một phần quan trọng trong sinh hoạt hằng ngày, và anh quyết định khởi kiện trường cũ.
Temple không phải là trường duy nhất. Trong năm qua, nhiều đại học khác, bao gồm Vanderbilt và Wright State, cũng tuyên bố chấm dứt tài khoản email của hàng nghìn cựu sinh viên và cán bộ nghỉ hưu. Các nhà quản trị cho rằng việc duy trì số lượng lớn tài khoản này vừa tốn kém, vừa tiềm ẩn rủi ro an ninh, trong khi chỉ có một tỷ lệ nhỏ thực sự sử dụng. Chẳng hạn tại Vanderbilt, chưa đến 15% email cựu sinh viên hoạt động thường xuyên, và đây là lý do chính khiến trường chấm dứt dịch vụ vào mùa hè năm nay.
Một yếu tố khác là nguy cơ an ninh mạng ngày càng gia tăng. Từ sau đại dịch Covid-19, số lượng các cuộc tấn công bằng mã độc tống tiền trong khối giáo dục đại học đã tăng mạnh, với email là kênh xâm nhập chủ yếu. Tin tặc lợi dụng các chiến dịch lừa đảo tinh vi để khiến người dùng tải xuống phần mềm độc hại hoặc chia sẻ thông tin đăng nhập, từ đó truy cập dữ liệu nghiên cứu, tài chính và hồ sơ cá nhân. Hậu quả không chỉ là thiệt hại tài chính mà còn có thể làm tê liệt toàn bộ hoạt động của một trường đại học trong nhiều ngày.
Theo Ed Hudson – Phó Giám đốc công nghệ thông tin của Đại học Kansas, việc kiểm soát các tài khoản email thuộc về cựu sinh viên và cán bộ nghỉ hưu đặc biệt khó khăn, bởi nhóm người dùng này không còn nằm trong phạm vi giám sát và ràng buộc chính sách của nhà trường. Ông cho rằng những cam kết trước đây về “email trọn đời” chỉ phản ánh bối cảnh an ninh thông tin của một thời điểm khác, khi mối đe dọa chưa nghiêm trọng như hiện nay.
Sự thay đổi này để lại nhiều hệ quả cá nhân. Josh Stein, cựu sinh viên Vanderbilt ngành khoa học máy tính và toán học, từng dùng địa chỉ email cựu sinh viên để gửi vô số hồ sơ xin việc. Khi trường thông báo chấm dứt Google Workspace, anh lo ngại việc mất email đồng nghĩa với nguy cơ đánh mất các cơ hội nghề nghiệp và mạng lưới kết nối chuyên môn. Stein bày tỏ sự thất vọng khi ngôi trường từng khuyến khích sinh viên tận dụng lợi ích lưu trữ không giới hạn và hứa hẹn duy trì email trọn đời nay lại rút lại cam kết sau hơn 20 năm. Với anh, địa chỉ email không chỉ là công cụ liên lạc mà còn gắn liền với danh tính, sự tin cậy và mối gắn bó với trường cũ.
Tại Wright State, quyết định chấm dứt email dành cho cán bộ nghỉ hưu vào mùa xuân năm nay cũng gây chấn động. Robin Suits – quản trị viên trang web của Hiệp hội Hưu trí Wright State, vốn duy trì một danh sách 600 địa chỉ email .edu để kết nối và thông tin cho các thành viên về hoạt động thường niên, tin buồn hay kế hoạch cải tạo cơ sở vật chất. Việc mất đi công cụ này khiến bà lo ngại tổ chức sẽ bị tê liệt, bởi từ tháng Năm đến nay chỉ có 20 thành viên chủ động cập nhật địa chỉ liên lạc. Dù đã gửi kiến nghị lên ban quản trị, Suits cho biết hiệp hội có thể sẽ phải quay lại phương thức gửi thư qua bưu điện để duy trì hoạt động.
Trong khi đó, vụ kiện của Russell Bryant tại Temple tiếp tục thu hút sự quan tâm. Sau khi báo chí đưa tin, hàng chục cựu sinh viên khác bày tỏ mong muốn tham gia. Dù nỗ lực biến vụ kiện thành kiện tập thể bị bác bỏ vì lý do thủ tục, sự ủng hộ “áp đảo” này đã tiếp thêm cho Bryant nghị lực, củng cố quyết tâm theo đuổi vụ việc không chỉ cho bản thân mà cho cả cộng đồng cựu sinh viên.
Lược dịch từ The Chronicle of Higher Education
